Ortodoksno
U Peščaniku od 18. maja imali smo priliku da čujemo izlaganje Jovana Byforda u kome je data jedna elokventna analiza diskursa (i njegove promene) srpske pravoslavne štampe o Nikoli Tesli. Dveri srpske, na čije TV emisije se može naići ovih dana, u sklopu svoje izdavačke delatnosti, bave se reinterpretacijom Tesline biografije, u naporu da ga, čini se, kanonizuju. Navodim samo delić ove analize:
(...) Stav srpske crkve prema Tesli je do prošle godine bio, najblaže rečeno, složen. Obeležavanje 150-ogodišnjice njegovog rođenja i konstrukcija Nikole Tesle kao dela nasleđa pravoslavne crkve je zahtevalo određenu reinterpretaciju njegovog životopisa i opravoslavljenje njegovog lika i dela. To se vidi i u časopisu Dveri, gde se insistira na podrivanju postojećih, kako oni to kažu, bezbožničkih, komunističkih, jugoslovenskih verzija Teslinog života. I kao što ćemo videti, osnovna poenta ovog novog biografskog i u neku ruku hagiografskog narativa o Nikoli Tesli je da se promoviše stav da je on bio ne samo pravoslavac, nego da je zapravo nemoguće uopšte razumeti njegovu genijalnost van konteksta pravoslavlja i Tesline vere. Članci posvećeni Tesli su do 2006. bili relativno retki u crkvenoj štampi i postoji nekoliko razloga zbog kojih Srpska pravoslavna crkva na lik i delo Nikole Tesle nije gledala sa posebnom blagonaklonošću. Crkva je Teslu smatrala za grešnika zbog njegovog odricanja od porodičnog života. On je bio zakleti neženja, koji je svesno svoj privatni život žrtvovao za nauku.
...
Teslino odricanje od porodičnog života, njegov greh samokastracije je odjednom dobio novu i afirmativnu interpretaciju. Samokastracija se sada interpretira ne kao greh, nego kao asketizam, Teslino samosavladavanje i bezbračništvo. Uređivačima Srpskih dveri se učinilo da je to deo Teslinog monaškog podviga, kojeg čak ni sam nije bio svestan. (...)
Na slici je umetničko viđenje Tesle, koje takođe naglašava njegovu spiritualnu stranu, referirajući se na Botičelijevog Hrista. Tekst na slici je deo ovog citata samog Tesle: To create and to annihilate material substance, cause it to aggregate in forms according to his desire, would be the supreme manifestation of the power of Man’s mind, his most complete triumph over the physical world, his crowning achievement, which would place him beside his Creator, make him fulfill his Ultimate Destiny.
Ako vas interesuje sinkretistički karakter srpskog pravoslavlja, pročitajte i izvode iz Čajkanovića, o tome "kako je sveti Sava upropastio ticu kosa". This explains a lot...
